Czwarty poziom Muzeum Górnośląskiego zmieni się w nową przestrzeń archeologiczną

Na czwartym piętrze głównego gmachu Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu trwa przygotowanie przestrzeni, która ma całkowicie zmienić sposób prezentowania zbiorów archeologicznych. W miejscu, gdzie zaplanowano nową stałą wystawę, pojawi się m.in. odtworzona antresola, a dach zyska częściową termomodernizację oraz naświetla dachowe.

To jeden z kluczowych elementów projektu „Modernizacja infrastruktury Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu”, którego finał przewidziano na maj 2028 roku. Na cały remont budynku muzeum pozyskano ponad 27,5 mln zł, w tym prawie 16 mln zł z funduszy unijnych oraz około 12 mln zł z budżetu województwa śląskiego.

Nowa odsłona ostatniej kondygnacji muzeum

Najwyższa kondygnacja gmachu ma zostać uporządkowana i przystosowana do potrzeb nowej ekspozycji archeologicznej. W ramach prac przewidziano przywrócenie galerii, czyli antresoli, na której staną gabloty z eksponatami. Sala ma zyskać także rozwiązania poprawiające warunki techniczne budynku, w tym modernizację dachu i odtworzenie naświetli.

Ekspozycja powstanie w sali o powierzchni podstawowej przekraczającej 400 mkw., a antresola obejmie ponad 100 mkw. W holu przed wejściem do sali znajdzie się makieta średniowiecznego Bytomia, która ma wprowadzać odwiedzających w historyczny charakter wystawy.

Archeologia pokazana szerzej niż tylko przez zabytki

Przygotowywana wystawa ma opowiadać nie tylko o samych przedmiotach, ale też o pracy archeologów i znaczeniu ich badań dla nauki oraz codziennego życia. Jej celem jest przybliżenie dziedzictwa archeologicznego Górnego Śląska w sposób zrozumiały dla szerokiego grona odbiorców, dlatego ekspozycja ma mieć charakter popularnonaukowy.

Na wystawie zaprezentowana zostanie kolekcja licząca ponad 350 tys. obiektów i uznawana za największą tego typu na Górnym Śląsku. Twórcy przewidzieli wykorzystanie multimediów, ale jedynie jako uzupełnienia narracji. Dominować mają zabytki, rekonstrukcje i czytelny układ opowieści, a nie same efekty technologiczne.

Chronologia od epoki kamienia do nowożytności

Ekspozycja zostanie ułożona chronologicznie - od epoki kamienia aż po nowożytność. Ważnym elementem tej opowieści będzie zmieniające się środowisko naturalne, które wpływało na życie dawnych mieszkańców regionu i wyznaczało kierunki ich rozwoju.

Większość prezentowanych obiektów pochodzi z Górnego Śląska i terenów sąsiednich. Nieliczne zabytki z innych części Polski i spoza jej granic mają pełnić rolę porównań i ciekawostek. Wśród nich znajdą się m.in. ciężarek do miotacza oszczepów, groty oszczepów z Ameryki Północnej oraz sztylet i sierp krzemienny z Rugii. W każdym z okresów pokazane zostaną najważniejsze obszary życia, momenty przełomowe, czynniki zmian oraz obiekty, rekonstrukcje i symbole graficzne z odpowiadającymi im gatunkami zwierząt i roślin, także z reliefem dla niewidomych.

Od dawnych ekspozycji do współczesnej modernizacji

Nowa wystawa wpisuje się w długą historię wykorzystania tej części muzeum. Tuż po otwarciu placówki w 1932 roku na czwartym piętrze prezentowano ekspozycję przyrodniczą „Przyroda małej ojczyzny”, opartą na zbiorach geologicznych, botanicznych i zoologicznych. W sali pojawiały się też zbiory ornitologiczne.

Dużym zainteresowaniem cieszyła się także styczniowa ekspozycja z 1933 roku pt. „Bogactwo młodości”, na której pokazano rysunki dzieci z 32 szkół i przedszkoli. Do 7 lutego odwiedziło ją ponad 12,5 tys. osób. Później przestrzeń wykorzystywano na wystawy czasowe poświęcone m.in. fotografii, historii górnictwa górnośląskiego, sztuce, biżuterii i eksponatom kolonialnym.

Modernizacja całego gmachu i źródła finansowania

Prace modernizacyjne w głównym gmachu Muzeum Górnośląskiego rozpoczęły się w czerwcu. Na początku usunięto ścianki działowe na wystawie etnograficznej, a kolejne etapy obejmują modernizację elewacji, podcieni i strefy wejścia głównego, częściową przebudowę klatki schodowej, przywrócenie antresoli i świetlików na czwartym piętrze, wymianę stolarki okiennej oraz modernizację instalacji.

Projekt zakłada również przygotowanie nowych wystaw stałych: archeologicznej, etnograficznej oraz trzeciej części wystawy przyrodniczej „Miasto”, a także modernizację sektorów już istniejących. Za prace budowlane odpowiada ARCO SYSTEM, natomiast nadzór inwestorski sprawuje WOJTYŁA BUDOWNICTWO. Koncepcję nowej wystawy przygotowała firma ART FM z Krakowa. Modernizacja ma nie tylko podnieść standard budynku, ale też zwiększyć dostępność oferty muzeum dla osób ze szczególnymi potrzebami.

To ważna inwestycja dla mieszkańców Bytomia i całego regionu, bo oznacza nie tylko remont zabytkowego gmachu, ale też powstanie nowej oferty edukacyjnej i kulturalnej opartej na lokalnym dziedzictwie. Muzeum zyska lepsze warunki do pracy, a odbiorcy - przestrzeń dostosowaną do współczesnych standardów zwiedzania, nauki i dostępności.

Co wiadomo o harmonogramie

Realizacja projektu obejmuje kilka równoległych działań, które mają doprowadzić do oddania odnowionego budynku do użytku zwiedzających w maju 2028 roku.

• częściowa termomodernizacja dachu i odtworzenie naświetli dachowych,
• przywrócenie antresoli na czwartym piętrze,
• przygotowanie stałej wystawy archeologicznej, etnograficznej i kolejnej części ekspozycji przyrodniczej „Miasto”,
• wymiana stolarki okiennej oraz modernizacja instalacji,
• modernizacja elewacji, podcieni i strefy wejściowej.

Całość inwestycji ma numer projektu FESL.08.07-IZ.01-085B/23, a jej łączna wartość wynosi 27 592 824,62 zł. Przyznane dofinansowanie z Funduszy Europejskich to 15 594 138 zł, a środki z budżetu województwa śląskiego wynoszą 11 811 439,37 zł. Zakończenie prac i otwarcie zmodernizowanego gmachu zaplanowano na maj 2028 roku.