Quest po secesji i modernizmie: mikrowyprawa pokazała ceramiczne skarby Bytomia

Nie trzeba jechać daleko, by poczuć się jak odkrywca. W sobotę lokalni turyści wyruszyli na spacer, który zamienił centrum Bytomia w planszę do gry terenowej – z zagadkami, tajemnicą i architekturą w roli głównej. Przewodniczką grupy była Teresa Ebis, miłośniczka bytomskiej architektury, a tematem wyprawy stał się „Bytom ceramiczny”, czyli zachowane we wnętrzach kamienic dekoracje z płytek i okładzin ściennych.

Wycieczkę przygotowano w ramach piątej edycji festiwalu Kierunek GZM, największego festiwalu mikrowycieczek w Polsce. Tym razem spacer nie ograniczał się do słuchania opowieści – uczestnicy rozwiązywali łamigłówki, bo całe wydarzenie miało formę questu.

Zniknięcie znawcy sztuki i notatnik pełen wskazówek

Fabuła questu opierała się na historii wybitnego znawcy historii sztuki, który zaginął w tajemniczych okolicznościach, zostawiając po sobie zeszyt zapisany niejasnymi notatkami. Uczestnicy wcielili się w rolę jego uczniów: podążali śladami wskazówek i w kolejnych punktach trasy odczytywali tropy, które prowadziły do miejsc z najlepiej zachowanymi przykładami ceramicznych zdobień.

„Od lat fascynują mnie wnętrza bytomskich klatek schodowych – to tam widać najwięcej kunsztu dawnych rzemieślników i projektantów.”

Teresa Ebis, znawczyni bytomskiej architektury

Trasa prowadziła od Placu Sikorskiego przez ulice Śródmieścia i Rozbarku. Po drodze grupy zaglądały do wnętrz kilku obiektów o wyraźnych cechach secesji i modernizmu, w których przetrwały ceramiczne okładziny ścienne. Część detali witała uczestników od wejścia, inne wymagały chwili uważnej obserwacji – dopiero wtedy ujawniały wzory, kolory i znaki, które mimo upływu ponad wieku nadal przyciągają uwagę.

Bytom jako „skarbnica” ceramiki – co zobaczyli uczestnicy

Spacer uświadomił uczestnikom, jak wiele ceramicznych dekoracji przetrwało we wnętrzach bytomskich kamienic. W klatkach schodowych i przejściach widać było zarówno odważne zestawienia barw, jak i subtelne motywy, które łatwo przeoczyć, jeśli wchodzi się do budynku w pośpiechu.

Wrażenia z wyprawy da się streścić w kilku powtarzających się obserwacjach:

• wiele zdobień wciąż zachowuje intensywność kolorów i precyzję wykonania;
• ceramiczne detale tworzą spójne kompozycje z secesyjnymi i modernistycznymi elementami wnętrz;
• część ornamentów jest widoczna od razu, ale niektóre „pracują” dopiero wtedy, gdy zatrzyma się wzrok na dłużej.

Kierunek GZM: 26 - 28 czerwca, 265 wypraw i darmowy przejazd

„Bytom ceramiczny” był jednym z wydarzeń odbywających się w ramach Kierunek GZM, kiedy to Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia u progu wakacji – 26 - 28 czerwca – zamienia się w scenę mikroturystyki. W tegorocznej edycji przygotowano 4 wydarzenia specjalne oraz 265 unikalnych wypraw dla mieszkańców metropolii i turystów. Organizatorzy podkreślają, że udział w wydarzeniach w ramach festiwalu jest bezpłatny, a Święto Metropolii trwa do niedzieli.

Podczas trwania festiwalu uczestnicy mogą też korzystać z komunikacji publicznej bez opłat – po wygenerowaniu kuponu przysługuje bezpłatny przejazd autobusami, tramwajami i trolejbusami w sieci Transport GZM. Projekt realizowany jest z budżetu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Sobotni quest po ceramicznych śladach pokazał, że Bytom można „czytać” nie tylko z fasad, ale też z wnętrz – szczególnie tam, gdzie ceramika nadal opowiada historię dawnych gustów, technologii i ambicji miasta.