Jerzy Jarzębski
Biografia
Jerzy Jarzębski (ur. 22 sierpnia 1947 w Bytomiu, zm. 25 lutego 2024) był polskim krytykiem literatury i historykiem literatury, specjalizującym się w twórczości Witolda Gombrowicza, Brunona Schulza i Stanisława Lema.
Absolwent studiów polonistycznych na Uniwersytecie Jagiellońskim (1971), studiował także filozofię i tam uzyskał habilitację w 1993 w zakresie literaturoznawstwa na podstawie pracy Prawda w prozie XX wieku.
Znawca twórczości Gombrowicza, Schulza i Lema, jako krytyk zajmował się głównie współczesną prozą. W 1998 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych. Był emerytowanym profesorem zwyczajnym na Wydziale Polonistyki UJ, wykładał m.in. w Studium Literacko-Artystycznym oraz w Instytucie Polonistyki Państwowej Wyższej Szkoły Wschodnioeuropejskiej w Przemyślu.
W 1998 wykładał przez semestr letni na Uniwersytecie Harvarda, zastępując Stanisława Barańczaka; w semestrze zimowym 2000–2001 był visiting professor na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie. Wychował gościnnie na kilkudziesięciu wyższych uczelniach Europy, Azji i obu Ameryk. Jego prace tłumaczono na 20 języków.
W latach 2001–2003 był członkiem jury Nagrody Nike, w 2008 roku członkiem jury Nagrody Mediów Publicznych w dziedzinie literatury pięknej COGITO. Od 2016 roku przewodniczył jury Nagrody im. Witolda Gombrowicza za debiut prozatorski.
W 1984 otrzymał Nagrodę Wydziału I PAN im. Aleksandra Brucknera, w 1985 roku został laureatem Nagrody Fundacji im. Kościelskich (od 1993 był jej jurorem), w 1991 roku uhonorowano go Nagrodą im. Kazimierza Wyki, a w marcu 2003 został laureatem Krakowskiej Książki Miesiąca za książkę Wszechświat Lema. W 2006 nominowany do Nagrody Nike za Prowincję Centrum.
Wśród wypromowanych doktorów jest m.in. Jakub Momro.
Publikacje: Gra w Gombrowicza (1982); Powieść jako autokreacja (1984); Zufall und Ordnung. Zum Werk Stanislaw Lems (1986); W Polsce, czyli wszędzie. Studia o polskiej prozie współczesnej (1992); Apetyt na Przemianę. Notatki o prozie współczesnej (1997); Pożegnanie z emigracją. O powojennej prozie polskiej (1998); Schulz (2000); Podglądanie Gombrowicza (2000); Wszechświat Lema (2002); Słownik schulzowski (wraz z Włodzimierzem Boleckim i Stanisławem Rośkiem, 2003); Gombrowicz (2004); Proza dwudziestolecia (2005); Prowincja Centrum. Przypisy do Schulza (2005); Natura i teatr. 16 tekstów o Gombrowiczu (2007); Proza: wykroje i wzory (2016); Schulzowskie miejsca i znaki (2016); Gry poetyckie i teatralne (2018); Miasta – rzeczy – przestrzenie (2019).