Polska kupuje 3 okręty podwodne. Program Orka wreszcie domknięty

W Gdyni zapadła decyzja o zakupie trzech okrętów A26

W Gdyni, uznawanej za centrum polskiej Marynarki Wojennej, odbyły się polsko-szwedzkie konsultacje międzyrządowe, które przyniosły jeden z najważniejszych rezultatów dla polskich sił morskich od dekad. Podpisano pakiet porozumień, a kluczowym dokumentem okazała się umowa na zakup trzech okrętów podwodnych A26 dla Marynarki Wojennej RP. Transakcja została zawarta w ramach programu Orka, który przez lata pozostawał niesfinalizowany mimo kolejnych zapowiedzi i analiz. Tym razem projekt przeszedł z fazy politycznych deklaracji do konkretnej decyzji zakupowej.

Ranga tej umowy została wyraźnie podkreślona przez uczestników spotkania. Premier Donald Tusk wskazał, że chodzi o najważniejszy kontrakt w historii polskiej Marynarki Wojennej. Minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz zaznaczył z kolei, że na taki finał czekały całe pokolenia marynarzy, bo program Orka nie mógł doczekać się rozstrzygnięcia przez 30 lat. To pokazuje skalę znaczenia podpisanych dokumentów nie tylko dla wojska, ale też dla całej polityki bezpieczeństwa państwa.

"Bardzo się cieszę, że w tym symbolicznym miejscu finalizujemy kolejny etap naszej przyjacielskiej współpracy ze Szwecją. Podpisaliśmy dzisiaj wiele umów, w tym tę o zakupie 3 okrętów podwodnych dla Marynarki Wojennej RP"

Donald Tusk, Premier

"Włożyliśmy bardzo dużo wysiłku i starań, aby faktem stało się nie tylko podpisanie wielu dzisiaj dokumentów, w tym tej znaczącej umowy o programie Orka i zakupie łodzi podwodnych, ale także wielu innych dziedzinach"

Donald Tusk, Premier

"Pokolenia marynarzy czekały na ten dzień. Program Orka przez 30 lat nie mógł znaleźć swojego finału. Udało się to dopiero rządowi Premiera Donalda Tuska"

Władysław Kosiniak-Kamysz, Minister Obrony Narodowej

• Polska kupuje 3 okręty podwodne A26 dla Marynarki Wojennej RP.
• Zakup realizowany jest w ramach programu Orka.
• Program Orka pozostawał bez finału przez 30 lat.
• Wartość całego przedsięwzięcia została określona na 50 miliardów koron szwedzkich.
• Konsultacje odbyły się w Gdyni.
• Odnowione Partnerstwo Strategiczne Polski i Szwecji podpisano w Harpsund w listopadzie 2024 roku.

Podpisana umowa ma znaczenie większe niż sam zakup sprzętu. Dla Marynarki Wojennej oznacza odnowienie jednego z najbardziej wrażliwych obszarów zdolności obronnych, czyli działań podwodnych. Dla państwa to sygnał, że po latach opóźnień rusza projekt, który ma wpływ na bezpieczeństwo polskiego wybrzeża, ochronę szlaków morskich i obecność Polski w strategicznej części NATO nad Bałtykiem. W tle pozostaje także presja wynikająca z wojny za wschodnią granicą i napięć na Morzu Bałtyckim.

Polska i Szwecja budują strategiczne partnerstwo nad Bałtykiem

Spotkanie w Gdyni nie dotyczyło wyłącznie samego kontraktu zbrojeniowego. Rozmowy zostały przedstawione jako potwierdzenie wejścia relacji polsko-szwedzkich w nowy etap strategicznego partnerstwa. Oba państwa już teraz współpracują na rzecz bezpieczeństwa regionu Morza Bałtyckiego, a nowym narzędziem tej współpracy ma być Pakt dla Morza Bałtyckiego. Ma on opierać się na działaniach politycznych, wojskowych oraz współpracy przemysłów obronnych.

Kontekst tej decyzji jest czytelny. Polska i Szwecja zgodnie wskazują, że Bałtyk powinien być obszarem pokoju i bezpieczeństwa, a nie strefą narastających prowokacji. Wśród zagrożeń wymieniane są działania rosyjskiej floty cieni, presja militarna i inne formy destabilizacji regionu. Z perspektywy obu rządów współpraca morska i wojskowa nie jest więc dodatkiem do polityki bezpieczeństwa, ale jej jednym z głównych filarów.

"Robimy to wszystko także dla naszych dzieci i wnuków, aby nasz region, nasze państwa, Morze Bałtyckie były obszarem pokoju, bezpieczeństwa, a nie tak jak bywa dzisiaj, obszarem niepokoju i zagrożeń"

Donald Tusk, Premier

"Razem ze Szwecją jesteśmy odpowiedzialni za budowę nowej architektury bezpieczeństwa dla Morza Bałtyckiego i NATO"

Władysław Kosiniak-Kamysz, Minister Obrony Narodowej

Istotne znaczenie ma też szersze tło sojusznicze. Przystąpienie Szwecji do NATO dodatkowo wzmocniło bezpieczeństwo całego regionu i zmieniło układ sił nad Bałtykiem. Polska i Szwecja stały się nie tylko sąsiadami morskimi, ale także pełnoprawnymi sojusznikami w jednym systemie obronnym. To ułatwia wspólne planowanie, zwiększa interoperacyjność i tworzy warunki do trwałej koordynacji działań wojskowych oraz politycznych.

Konsultacje odbyły się w ramach odnowionego Partnerstwa Strategicznego podpisanego w Harpsund w listopadzie 2024 roku. W rozmowach uczestniczyli nie tylko szefowie rządów, ale także ministrowie obrony narodowej, spraw zagranicznych, finansów, kultury i dziedzictwa narodowego oraz infrastruktury. Taki skład pokazuje, że współpraca nie ogranicza się do spraw wojskowych. Obejmuje również finanse, logistykę, dyplomację i zaplecze instytucjonalne potrzebne do realizacji dużych projektów między państwami.

Orka ma uruchomić także współpracę przemysłową

Program Orka został przedstawiony nie tylko jako zakup nowoczesnego uzbrojenia, ale jako początek długofalowej współpracy przemysłowej między Polską i Szwecją. To ważny element polityki obronnej, bo w ostatnich latach coraz mocniej akcentowany jest rozwój krajowych zdolności produkcyjnych i technologicznych. Rząd wskazuje, że współpraca ze szwedzką stroną ma stać się impulsem dla polskiego przemysłu obronnego, a nie jednorazową transakcją ograniczoną do odbioru gotowego sprzętu.

Znaczenie ma tu również zasada wzajemności. Podczas gdy Polska pozyskuje okręty podwodne, Szwecja ma pozyskać okręt ratowniczy oraz zestawy Piorun. Taki układ ma pokazywać, że relacje nie sprowadzają się do prostego zakupu w jedną stronę. Obie strony podkreślają, że chodzi o partnerski model współpracy, w którym korzyści mają trafiać do przemysłów obronnych po obu stronach Bałtyku.

"Mamy ambitne plany, żeby ten wielki projekt Orka był zaledwie etapem, a nie finałem naszej współpracy"

Donald Tusk, Premier

"To nie są proste zakupy w jedną czy drugą stronę, ale autentyczna, prawdziwie partnerska współpraca z korzyścią dla obu przemysłów"

Donald Tusk, Premier

W praktyce oznacza to próbę połączenia polityki bezpieczeństwa z polityką gospodarczą. Duże kontrakty wojskowe coraz częściej są oceniane nie tylko przez pryzmat ceny i terminu dostaw, ale także przez wpływ na miejsca pracy, transfer technologii i możliwości produkcyjne państwa. W tym przypadku strona polska wyraźnie podkreśla, że rozwój krajowego przemysłu obronnego pozostaje jednym z priorytetów. Współpraca ze Szwecją ma więc wzmacniać nie tylko flotę, ale również zaplecze technologiczne i przemysłowe.

Szwecja mówi o historycznie najlepszych relacjach z Polską

Szwedzka strona również mocno zaakcentowała wagę podpisanych ustaleń. Premier Ulf Kristersson określił dzień podpisania porozumień jako historyczny i nazwał zakup trzech okrętów A26 dużym kamieniem milowym. Zwrócił też uwagę na skalę przedsięwzięcia, wskazując wartość 50 miliardów koron szwedzkich. To pokazuje, że dla Sztokholmu nie jest to zwykły eksport uzbrojenia, ale projekt o znaczeniu strategicznym i politycznym.

"To dzień historyczny. To duży kamień milowy - 3 szwedzkie łodzie podwodne A26 staną się własnością Polski. To bardzo duże przedsięwzięcie. Mówimy o 50 miliardach szwedzkich koron, jak to wszystko się połączy"

Ulf Kristersson, Premier Królestwa Szwecji

"Relacje między Polską i Szwecją są najlepsze w całej historii. Są one głębsze i silniejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Jesteśmy sojusznikami w NATO, partnerami strategicznymi w Unii Europejskiej, sąsiadami na Morzu Bałtyckim"

Ulf Kristersson, Premier Królestwa Szwecji

Wspólne stanowisko Warszawy i Sztokholmu obejmuje nie tylko sprawy morskie. Oba państwa podzielają ocenę zagrożeń dla bezpieczeństwa Europy i pozostają zgodne w sprawie dalszego wsparcia Ukrainy wobec rosyjskiej agresji. To istotny element politycznego tła tych decyzji, bo pokazuje, że współpraca wojskowa jest osadzona w szerszym porozumieniu dotyczącym bezpieczeństwa kontynentu. Zbieżność ocen zagrożeń zwykle ułatwia podejmowanie kosztownych i długoterminowych decyzji w obszarze obronności.

Podpisanie umowy na okręty A26 zamyka wieloletni etap oczekiwania i jednocześnie otwiera nowy rozdział współpracy Polski ze Szwecją. Dla polskiej Marynarki Wojennej to decyzja o znaczeniu historycznym. Dla regionu Morza Bałtyckiego to kolejny sygnał, że państwa północy i wschodniej flanki NATO chcą wzmacniać wspólne bezpieczeństwo konkretnymi działaniami, a nie tylko deklaracjami.