20 czerwca pamiętamy o Powstańcach: uroczystości w Bytomiu i wydarzenia w Radzionkowie

Jedna data łączy pamięć o trzech zrywach i moment, w którym historia Górnego Śląska zaczęła układać się na nowo. 20 czerwca po raz kolejny obchodzony będzie Narodowy Dzień Powstań Śląskich – święto państwowe oddające hołd uczestnikom Powstań Śląskich z lat 1919–1921 oraz nawiązujące do wydarzeń sprzed ponad wieku.

Bytom: kwiaty przy ul. Gliwickiej i symboliczne miejsce decyzji o III Powstaniu Śląskim

W Bytomiu obchody będą miały charakter uroczysty i rocznicowy. Przedstawiciele władz miasta zapowiedzieli złożenie kwiatów około godz. 9:00 przy ul. Gliwickiej – pod tablicami upamiętniającymi Wojciecha Korfantego, Polskiego Komisarza Plebiscytowego. To właśnie z tą funkcją wiąże się także kolejny ważny punkt bytomskich odniesień do historii: nieistniejący już hotel „Lomnitz”.

W budynku hotelu mieściła się siedziba Polskiego Komisarza Plebiscytowego. W tym miejscu zapadła decyzja o wybuchu III Powstania Śląskiego, dlatego coroczne składanie kwiatów przywołuje nie tylko nazwiska i daty, ale też konkretne lokalizacje – bliskie mieszkańcom i zakorzenione w miejskiej pamięci.

Radzionków: Święto Strojów Ludowych i koncert Reprezentacyjnego Zespołu Artystycznego Wojska Polskiego

Radzionków postawi na połączenie tradycji z wydarzeniami artystycznymi. W programie zaplanowano:

• o 16:00 – Święto Strojów Ludowych,
• o 19:00 – koncert Reprezentacyjnego Zespołu Artystycznego Wojska Polskiego.
• informacje organizacyjne i szczegóły wydarzeń – na zapowiadanych plakatach.

Tak ułożony harmonogram pokazuje, że Narodowy Dzień Powstań Śląskich może być obchodzony zarówno w formie oficjalnej, jak i poprzez kulturę – w wydarzeniach, które pozwalają wspólnie przeżywać rocznicę.

Dlaczego właśnie 20 czerwca? Ustawa z 12 maja 2022 roku i decyzje władz państwowych

Narodowy Dzień Powstań Śląskich został ustanowiony ustawą z 12 maja 2022 roku. W jej uzasadnieniu podkreślono, że święto jest dedykowane bohaterom trzech Powstań Śląskich, którzy w latach 1919–1921 walczyli o przyłączenie części Górnego Śląska do odrodzonej Rzeczypospolitej.

Ku czci bohaterów - uczestników trzech Powstań Śląskich, którzy w latach 1919 - 1921 wywalczyli przyłączenie części Górnego Śląska do odrodzonej Rzeczypospolitej, dzień 20 czerwca ustanawia się Narodowym Dniem Powstań Śląskich

ustawa z 12 maja 2022 roku w sprawie ustanowienia Narodowego Dnia Powstań Śląskich

Proces legislacyjny był rozłożony na kilka kluczowych dat: 2 maja ustawę przyjął Sejm RP, następnie 18 maja za jej przyjęciem opowiedział się Senat, a 7 czerwca dokument podpisał prezydent RP Andrzej Duda.

Jak wskazywano w komunikatach administracji rządowej w regionie, impuls do wprowadzenia święta wyszedł z samorządów. Był to efekt apelu skierowanego do głowy państwa przez przedstawicieli władz regionalnych ze Śląska i Opolszczyzny.

Uchwalenie ustawy to efekt apelu, z którym do prezydenta RP zwrócili się przedstawiciele władz regionalnych ze Śląska i Opolszczyzny, „o to, by ustanowić dzień, który będzie upamiętnieniem powstań śląskich i oddaniem hołdu wszystkim, którzy przyczynili się do tego, że przed 100 laty Śląsk w swej części - część Górnego Śląska - wróciła do macierzy”

Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach

Rok 1922: wkroczenie Wojska Polskiego i przejmowanie Górnego Śląska

Data 20 czerwca ma jednak nie tylko wymiar symboliczny, lecz także historycznie konkretny. To właśnie 20 czerwca 1922 roku Wojsko Polskie pod dowództwem gen. Stanisława Szeptyckiego wkroczyło na Górny Śląsk. Na moście w Szopienicach polskie oddziały witały tłumy mieszkańców, wśród których znajdowali się wojewoda śląski Józef Rymer oraz Wojciech Korfanty.

W oficjalnym przejęciu Katowic, Rybnika i Królewskiej Huty uczestniczyły wojska 75 pułku piechoty, dawnego 1 Pułku Strzelców Bytomskich. Do wkroczenia na Górny Śląsk wyznaczono m.in. pułki 73, 74 i 75, tworzące 23 Dywizję Piechoty.

Źródła historyczne przypominają też szczegółowy przebieg marszu: I batalion 75 pułku piechoty prowadzony przez generała Horoszkiewicza oraz dowódcę pułku podpułkownika Władysława Langnera otwierał kolumnę wkraczającą wraz z gen. Stanisławem Szeptyckim do Katowic. Następnie 23 czerwca 75 pułk piechoty pojawił się w Królewskiej Hucie, Rybniku i Hajdukach Wielkich (dzisiejszy Chorzów Batory), a 26 czerwca w Łagiewnikach, Chropaczowie, Lipinach i Brzezinach.

W kolejnych tygodniach polskie wojsko obejmowało następne miejscowości tej części Górnego Śląska, która decyzją Ligi Narodów została przyznana Polsce. Równolegle ruszyły prace nad tworzeniem polskiej administracji, a tereny te weszły w skład województwa śląskiego.

Tegoroczne obchody 20 czerwca w Bytomiu i Radzionkowie przypominają więc o dwóch wymiarach rocznicy: o poświęceniu uczestników powstań z lat 1919–1921 oraz o wydarzeniach z 1922 roku, gdy Wojsko Polskie rozpoczęło realne przejmowanie przyznanej Polsce części Górnego Śląska.